Freelancer vs etat vs JDG vs B2B 2026 — symulacja netto

TL;DR — który scenariusz w 4 liczbach

• 15 000 zł brutto: różnica netto etat vs B2B (ryczałt 12%) = ~3 600 zł/mies na korzyść B2B.
• 20 000 zł brutto: różnica netto etat vs B2B (ryczałt 12%) = ~5 800 zł/mies na korzyść B2B.
• 30 000 zł brutto: różnica netto etat vs B2B (ryczałt 12%) = ~9 200 zł/mies na korzyść B2B.
• Break-even B2B vs etat (po koszcie księgowości, brak płatnego urlopu, sam ZUS) zaczyna się od ~10 000-12 000 zł brutto. Poniżej etat lepszy mimo niższego netto.

To są symulacje uproszczone — nie porada podatkowa. Indywidualną sytuację zweryfikuj z księgową.

---

Formy zatrudnienia w PL 2026 — przegląd

1. Umowa o pracę (etat)

• Składki ZUS opłaca pracodawca (oficjalnie 50/50, w praktyce z budżetu pensji brutto).
• Składka zdrowotna 9% od brutto (po pomniejszeniu o ZUS).
• PIT 12/32% w skali, kwota wolna 30 000 zł.
• Płatny urlop 20-26 dni, L4 80/100%, świadczenia z FP/FGSP.
• Brak ryzyka działalności, sztywne wypowiedzenia.

2. Umowa zlecenie

• ZUS dobrowolne, jeśli inne tytuły. Składka zdrowotna obowiązkowa.
• PIT 12/32% lub 19% kosztu uzyskania.
• Bez płatnego urlopu, słabsza ochrona.

3. Umowa o dzieło

• Bez ZUS i składki zdrowotnej (uwaga: kontrola ZUS przy "ciągłej" pracy).
• PIT 12/32%, koszt uzyskania 20% lub 50% (przy prawach autorskich).
• Tylko do dzieł twórczych/jednorazowych.

4. JDG (Jednoosobowa Działalność Gospodarcza)

• Wybór: skala (PIT-36, 12/32%), podatek liniowy (PIT-36L, 19%), ryczałt (PIT-28, 8.5% / 12% / 15% / 17% zależnie od branży).
• ZUS przedsiębiorcy (preferencyjny przez 24 mies, mały ZUS plus, normalny ZUS).
• Składka zdrowotna w 2026: zależna od formy:
  • Skala: 9% od dochodu (min. ~9% min. wynagrodzenia).
  • Liniowy: 4.9% od dochodu.
  • Ryczałt: stała kwota zależna od progu (3 progi w 2026: ~480 zł / ~800 zł / ~1 450 zł miesięcznie).
• Koszty można odliczać (przy skali/liniowym, NIE przy ryczałcie).

5. B2B (czyli też JDG, ale jako kontraktor jednego klienta)

• To forma JDG, nie odrębny twór. Różnica praktyczna: zwykle jeden główny klient ("kontrakt B2B"), wyższe stawki, ryzyko "fałszywego samozatrudnienia" (art. 5b ust. 1 UPDOF).
• Najczęściej w IT: ryczałt 12% dla "usługi IT" lub 8.5% dla "usługi pozostałe" (interpretacje 2024-2026).

---

Składka zdrowotna 2026 — co się zmieniło

Od 2026 (po reformie z 2025):

• Minimalna składka zdrowotna: 9% od 75% minimalnego wynagrodzenia × 12, bez względu na formę = ~360 zł/mies.
• Skala: 9% od dochodu, nie mniej niż minimalna.
• Liniowy: 4.9% od dochodu, nie mniej niż minimalna.
• Ryczałt:
  • Próg I (przychód do 60 000 zł rocznie): ~480 zł/mies.
  • Próg II (60 000 – 300 000 zł): ~800 zł/mies.
  • Próg III (>300 000 zł): ~1 450 zł/mies.
• Limit odliczenia na liniowym: składkę można odliczyć od dochodu do limitu ~14 700 zł rocznie (próg w 2026, waloryzowany).

Wniosek: ryczałt nadal wygrywa w przewidywalności, ale w 2026 składka zdrowotna jest realnym kosztem nawet przy ryczałcie.

---

Symulacja 1: 15 000 zł brutto miesięcznie

Etat — UoP

• Brutto roczne: 180 000 zł.
• ZUS pracownika (13.71%): 24 678 zł.
• Podstawa zdrowotnej: 155 322 zł × 9% = 13 979 zł.
• Dochód: 180 000 − 24 678 − 250 KUP × 12 = 152 322 zł.
• PIT (12% do 120k, 32% powyżej): 14 400 + (32 322 × 32%) = 24 743 zł.
• Pomniejszenie o kwotę zmniejszającą: -3 600 zł.
• PIT netto: 21 143 zł.
• Netto roczne: 180 000 − 24 678 − 13 979 − 21 143 = 120 200 zł = ~10 020 zł/mies.

JDG skala 12/32%

• Przychód roczny: 180 000 zł.
• Koszty (założmy 10 000 zł rocznie: księgowość, telefon, sprzęt, dojazdy).
• Dochód przed ZUS: 170 000 zł.
• ZUS przedsiębiorcy (~17 000 zł/rok bez chorobowej): 17 000 zł.
• Dochód po ZUS: 153 000 zł.
• Składka zdrowotna 9% od 153 000 = 13 770 zł.
• PIT (12/32%) od 153 000: 14 400 + (33 000 × 32%) = 24 960 − 3 600 = 21 360 zł.
• Netto roczne: 153 000 − 13 770 − 21 360 = 117 870 zł = ~9 822 zł/mies.

JDG liniowy 19%

• Dochód: 153 000 zł (po ZUS).
• Liniowy 19%: 29 070 zł. Bez kwoty wolnej.
• Składka zdrowotna 4.9%: 7 497 zł.
• Netto roczne: 153 000 − 29 070 − 7 497 = 116 433 zł = ~9 703 zł/mies.

Liniowy przy 15k brutto = gorszy niż skala (zjada kwota wolna).

JDG ryczałt 12% (IT)

• Przychód: 180 000 zł.
• ZUS: 17 000 zł.
• Składka zdrowotna (próg II 60-300k): 9 600 zł/rok.
• Ryczałt 12% od 180 000: 21 600 zł.
• Minus 50% składki zdrowotnej od podstawy ryczałtu (od 2024): -4 800 zł × 12% = oszczędność 576 zł.
• Netto roczne: 180 000 − 17 000 − 9 600 − 21 600 + 576 = 132 376 zł = ~11 030 zł/mies.

B2B = JDG ryczałt 12% (najczęstszy wybór w IT)

To samo co wyżej: ~11 030 zł/mies netto.

Podsumowanie 15k brutto

Przy 15k brutto różnica zaledwie 1 000 zł, etat traci minimalnie = warto rozważyć etat dla benefitów (urlop, L4 100%, ochrona).

---

Symulacja 2: 20 000 zł brutto miesięcznie

Etat

• Brutto roczne: 240 000 zł.
• ZUS pracownika: ~33 000 zł (limit 30-krotności hamuje wyższy).
• Składka zdrowotna 9%: 18 630 zł.
• PIT 12/32% z efektem progu (od 120k): ~46 800 zł.
• Netto roczne: ~141 570 zł = ~11 800 zł/mies.

JDG skala

• Po ZUS i odliczeniach: netto ~136 000 zł/rok = ~11 333 zł/mies.

JDG liniowy 19%

• Po ZUS i składce 4.9%: ~157 000 zł/rok = ~13 080 zł/mies.

JDG ryczałt 12%

• Przychód: 240 000 zł.
• ZUS: 17 000 zł.
• Zdrowotna (próg II): 9 600 zł.
• Ryczałt 12% od 240k: 28 800 zł.
• Po pomniejszeniach: ~28 224 zł.
• Netto roczne: 240 000 − 17 000 − 9 600 − 28 224 = 185 176 zł = ~15 431 zł/mies.

Podsumowanie 20k brutto

Przy 20k brutto B2B ryczałt = +44 000 zł rocznie netto vs etat. To istotna premia za brak benefitów.

---

Symulacja 3: 30 000 zł brutto miesięcznie

Etat

• Brutto roczne: 360 000 zł.
• ZUS pracownika: ~36 700 zł (limit 30-krotności).
• Składka zdrowotna 9%: ~29 100 zł.
• PIT z efektem 32% od większości: ~84 000 zł.
• Netto roczne: ~210 200 zł = ~17 520 zł/mies.

JDG skala (PIT-36)

• Mało sensowne przy tej kwocie.
• Netto: ~199 000 zł/rok = ~16 583 zł/mies.

JDG liniowy 19%

• Po ZUS: 343 000 zł.
• Liniowy 19%: 65 170 zł.
• Zdrowotna 4.9%: 16 807 zł, ograniczone do limitu odliczenia.
• Netto roczne: ~243 000 zł = ~20 250 zł/mies.

JDG ryczałt 12%

• Przychód: 360 000 zł.
• ZUS: 17 000 zł.
• Zdrowotna (próg III, >300k): 17 400 zł.
• Ryczałt 12%: 43 200 zł.
• Po pomniejszeniach: ~42 320 zł.
• Netto roczne: 360 000 − 17 000 − 17 400 − 42 320 = 283 280 zł = ~23 607 zł/mies.

Podsumowanie 30k brutto

Przy 30k brutto B2B ryczałt = +73 000 zł rocznie netto vs etat.

---

Tabela podsumowująca

Powyższe to uproszczone modele — pełne rozliczenie zależy od indywidualnych okoliczności.

---

Ukryte koszty B2B vs etat

Koszty etatu (ukryte korzyści)

• Płatny urlop 20-26 dni = ~20 000 – 30 000 zł wartości przy pensji 15-20k.
• L4 80% przez 33 dni (płaci pracodawca), potem ZUS 80%.
• Świadczenia z FP/FGSP w razie upadłości pracodawcy.
• Karty MultiSport, prywatna opieka medyczna, benefity (~3 000-8 000 zł/rok).
• Składki emerytalne odprowadzane regularnie do ZUS i OFE.

Koszty B2B (ukryte minusy)

• Brak urlopu = jeśli nie pracujesz, nie zarabiasz.
• Brak L4 (lub minimum z ZUS, jeśli płacisz chorobowe).
• Księgowość: 200-600 zł/mies = 2 400 – 7 200 zł/rok.
• Brak limitów godzinowych = mentalne wypalenie.
• Ryzyko fałszywego samozatrudnienia (art. 5b UPDOF) — kontrola ZUS może przekwalifikować na UoP retroaktywnie.
• Brak ochrony przy chorobie / wypadku — przerwy = brak fakturowania.

Pełny rachunek 20k brutto (rok pracy)

• Etat realny: 11 800 zł × 12 + benefity 5 000 + urlop 26 dni + L4 = ~150 000 zł "comprehensive value".
• B2B ryczałt: 15 431 zł × 12 − księgowość 5 000 − brak urlopu = ~180 000 zł (zakładając 100% utilization).
• B2B przy 11 mies. pracy (1 mies. nieopłacony "urlop"): ~165 000 zł.

Różnica realna: ~15 000-30 000 zł rocznie na korzyść B2B przy 20k brutto — duża, ale mniejsza niż surowa kalkulacja netto sugeruje.

---

Kiedy ETAT > B2B mimo niższego netto

1. Pensja <12 000 zł brutto — delta zbyt mała, by uzasadnić koszt księgowości i ryzyko.
2. Plan kredytu hipotecznego w ciągu 12 miesięcy — banki preferują UoP, B2B wymaga 24 mies. historii.
3. Świeży rodzic — L4 ciążowe i macierzyńskie z ZUS-u UoP zdecydowanie lepsze.
4. Plan emerytalny w PL — UoP automatycznie buduje świadczenia ZUS na pełnej podstawie. B2B = minimum.
5. Wieloletnia ciąża zdrowotna — częste L4, długie zwolnienia.
6. Praca w korpo z mocnymi benefitami — Google/Meta/Microsoft PL: stock RSU + 30 dni urlopu + 6 mies. paternity = nie do dorównania na B2B.

---

Decision matrix

---

Ryczałt 12% czy 8.5% — które stawki dla IT

Stawki ryczałtu (uproszczone PKWiU):

• 8.5% — usługi pośrednictwa, eduakcyjne, niektóre IT support / DevOps / non-coding.
• 12% — usługi IT (programowanie, doradztwo informatyczne, konsulting IT PKWiU 62, 63).
• 14% — usługi medyczne, architektoniczne.
• 15% — usługi finansowe, prawne, reklama.
• 17% — wolny zawód (lekarz, prawnik, doradca podatkowy bez działalności).

W praktyce IT 2026:

• Programista, fullstack, backend, frontend: 12% (bezpieczne).
• DevOps, SRE: 12% lub 8.5% (granicznie).
• Product manager nietechniczny, scrum master: 15% (consulting).
• UX designer: 14% lub 15% (granicznie).
• Marketing, copywriting: 15% lub 8.5% jeśli "usługi pozostałe".

Tip: indywidualna interpretacja KIS dla swojego PKWiU = pewność prawna na 5 lat.

---

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy mogę zmieniać formę opodatkowania co rok?

Tak — do 20 lutego danego roku. Wybór dotyczy całego roku. Nie da się "w połowie roku" zmienić.

2. Ile kosztuje księgowa dla JDG/B2B?

Od 150-200 zł/mies (proste B2B, jeden klient, brak VAT) do 500-800 zł/mies (VAT, wielu klientów, kadry).

3. Czy ryczałt 12% IT to bezpieczna stawka?

W IT (PKWiU 62.01.1, 62.02.3) — tak, mocno potwierdzone interpretacjami. Dla ról hybrydowych (PM, BA) — niejednoznaczne. Najlepiej zdobyć indywidualną interpretację.

4. Czy mogę odliczać Internet, telefon, samochód na ryczałcie?

Nie — ryczałt = brak odliczeń kosztów (poza składkami). Dlatego dla osób z dużymi kosztami (samochód, biuro, sprzęt) liniowy 19% bywa lepszy mimo wyższej stawki.

5. Czy B2B z jednym klientem to legalne?

Tak, ale ryzykowne — art. 5b ust. 1 UPDOF mówi, że jeśli wykonujesz pracę pod kierownictwem klienta, w jego miejscu, w jego godzinach = to nie działalność, to UoP. Kontrola ZUS może przekwalifikować ostatnie 5 lat retroaktywnie. Bezpieczne praktyki:

• 2+ klientów rocznie,
• własny sprzęt,
• własne godziny,
• formalna umowa o świadczenie usług, nie "stanowisko".

---

Dalsza lektura

• Umowa zlecenie vs o dzieło — co wybrać
• Jak obliczyć realną stawkę godzinową
• Jak wycenić swoje umiejętności jako freelancer

---

W aplikacji Freenance możesz testować różne formy opodatkowania na swojej rzeczywistej liście przychodów i wydatków — symulator pokazuje miesięczny netto i roczny PIT przy każdym wariancie, więc decyzja "skala vs liniowy vs ryczałt" przestaje być wróżeniem.