Jak policzyć zwrot portfela 2026 — TWR, MWR, CAGR PL

"Ile zarobiłem na inwestycjach?" — pytanie pozornie banalne, w praktyce minimum trzy różne odpowiedzi, każda poprawna, każda opowiada o czymś innym. TWR (Time-Weighted Return) mierzy umiejętność doboru instrumentów. MWR (Money-Weighted Return, IRR/XIRR) mierzy realny zwrot Twoich pieniędzy z uwzględnieniem timingu wpłat. CAGR sprowadza zwrot do średniej rocznej. Polskie maklerstwa pokazują różne miary: XTB raportuje TWR, IBKR pokazuje IRR, Bossa wystawia raport roczny zysku w PLN. W tym przewodniku tłumaczymy, jak te trzy liczby się różnią, kiedy której używać i jak liczyć je w Excelu z funkcją XIRR — wszystko w polskich realiach 2026.

Krótka odpowiedź

TWR mówi: "jak dobrze radzą sobie moje instrumenty, niezależnie od tego, kiedy dopłacałem". MWR (IRR) mówi: "jaki jest mój realny zwrot z uwzględnieniem tego, że więcej dopłaciłem przed bessą lub przed hossą". CAGR mówi: "ile średnio rocznie rośnie pojedyncza złotówka, którą zostawiłbym nietkniętą". Dla portfela bez wpłat i wypłat wszystkie trzy są identyczne. Dla portfela z DCA TWR i MWR mogą się różnić o 2–4 punkty procentowe rocznie. W Excelu XIRR liczy MWR z dokładnymi datami. Polskie maklerstwa raportują różnie: XTB pokazuje TWR, IBKR pokazuje IRR po stronie podsumowań, Bossa wystawia roczny raport zysku/straty (z którego liczysz zwrot ręcznie). Belka 19% i PIT-38 dotyczą zysku zrealizowanego, nie obliczonej stopy zwrotu — to dwa różne wymiary.

Tabela — TWR vs MWR vs CAGR

W praktyce większość polskich inwestorów potrzebuje dwóch liczb: TWR (do porównania z VWCE/MSCI World) i XIRR (do oceny realnego wzrostu portfela).

Definicje krótko i bez ozdobników

TWR — Time-Weighted Return

Liczysz zwrot okresami między każdym przepływem (wpłata/wypłata). Każdy okres odrębnie, potem łączysz geometrycznie. Wpływ kwoty wpłaty znika — TWR pokazuje czysty wynik instrumentów. Dlatego raportowany przez fundusze i benchmarki: każdy klient ma ten sam TWR.

MWR / IRR / XIRR — Money-Weighted Return

Stopa, przy której zdyskontowane wpłaty i wypłaty oraz wartość końcowa sumują się do zera. To wewnętrzna stopa zwrotu. Inaczej: średnia roczna stopa, jaką osiągnęły konkretnie Twoje pieniądze, biorąc pod uwagę, kiedy je wpłaciłeś. W Excelu liczysz funkcją XIRR. To zwykle to, co inwestor "czuje" na rachunku.

CAGR — Compound Annual Growth Rate

CAGR = (Wartość końcowa / Wartość początkowa)^(1/lata) − 1. Działa, gdy nie ma wpłat ani wypłat w międzyczasie. Dla portfela ETF z miesięcznym DCA — CAGR jest wprowadzający w błąd; lepiej XIRR.

XIRR w Excelu — krok po kroku

Funkcja XIRR(values, dates, [guess]) przyjmuje:

• values — kolumnę przepływów (wpłaty jako liczby ujemne, wypłaty i wartość końcowa jako dodatnie),
• dates — kolumnę dat,
• guess — opcjonalny pierwszy szacunek (zwykle pomijasz).

Przykład struktury:

A (data)         B (przepływ)
2024-01-15       -10000
2025-06-01       -5000
2026-01-31        18000   <- to jest wartość końcowa portfela

W komórce wynikowej: =XIRR(B2:B4, A2:A4). Excel zwraca liczbę dziesiętną, np. 0,089 = 8,9% rocznego MWR.

W Google Sheets działa identycznie: =XIRR(B2:B4, A2:A4).

Polskie maklerstwa — co właściwie raportują

XTB. Panel "Statystyki" pokazuje stopę zwrotu portfela liczoną metodą TWR oraz wykres zwrotu skumulowanego. Plus: porównanie z indeksem. Minus: brak XIRR po stronie inwestora.

Bossa. Aplikacja i raport roczny pokazują zysk/stratę w PLN dla zamkniętych pozycji, plus wartość portfela. Stopę zwrotu liczysz sam — najprościej XIRR ze zsumowanymi przepływami.

mBank eMakler / PKO BM. Podobnie do Bossy — raport zysk/strata + wartość portfela. Stopa zwrotu — ręcznie.

IBKR. Activity Statement z metryką "TWR" i "MWR" (IRR), oddzielnie dla okresu rocznego i od początku konta. Najbardziej kompletne raportowanie wśród maklerów dostępnych dla polskich inwestorów.

DEGIRO. Raport portfela pokazuje wartość i procent zmiany YTD. TWR/MWR — liczysz sam z eksportu transakcji.

Aplikacje konsolidujące (Sharesight, Snowball, myFund, Freenance) — większość liczy zarówno TWR, jak i XIRR z poziomu pojedynczego portfela i całego skonsolidowanego widoku. Raport eksportowy do PIT-38 to oddzielna funkcja.

Worked example — Pani Kasia, 33 lata

Pani Kasia rozpoczyna inwestowanie w VWCE u XTB IKE. Dane:

• 15 stycznia 2024: pierwsza wpłata 10 000 zł, kupno VWCE.
• 1 czerwca 2025: dopłata 5 000 zł, dokupienie VWCE.
• 31 stycznia 2026: wartość portfela 18 000 zł (dane wyceny rynkowej).

Stopa nominalna: zysk 18 000 − 15 000 = 3 000 zł, na wkładzie 15 000 zł = 20%. Brzmi dobrze, ale ignoruje czas i timing.

CAGR (uproszczone, wpłata jednorazowa). Niewłaściwe — Kasia zrobiła dwie wpłaty.

XIRR (MWR). Wprowadzasz w Excelu:

2024-01-15   -10000
2025-06-01    -5000
2026-01-31    18000

=XIRR(...) zwraca ok. 0,094, czyli MWR ~9,4% rocznie. Tyle realnie zarobiły pieniądze Kasi, biorąc pod uwagę, że jedna część była zainwestowana 24 miesiące, a druga — tylko 8 miesięcy.

TWR. Załóżmy, że VWCE między 15 stycznia 2024 a 1 czerwca 2025 wzrósł o 18%, a od 1 czerwca 2025 do 31 stycznia 2026 — o 2%. TWR = (1 + 18%) × (1 + 2%) − 1 = 20,4% kumulatywnie. Roczny TWR (geometrycznie skalowany do 24,5 mies.): ~9,7% rocznie. Bardzo zbliżony do MWR — bo Kasia kupowała pasywny ETF, więc "wynik instrumentu" i "wynik jej pieniędzy" są blisko siebie.

Belka 19% i PIT-38. Kasia trzyma VWCE w IKE — przy spełnieniu warunków wieku i okresu Belki nie zapłaci. Gdyby trzymała w CTO i sprzedała 31 stycznia 2026: zysk zrealizowany = 18 000 − 15 000 = 3 000 zł → Belka 570 zł → zwrot netto na rękę spada.

Praktyczne pułapki w liczeniu zwrotu

Lista najczęstszych błędów, które robią polscy inwestorzy w arkuszach.

Pomijanie dat. Funkcja IRR (bez X) zakłada równomierne okresy. Dla DCA z różnymi datami wpłat to daje zauważalny błąd. Zawsze używaj XIRR z dokładnymi datami.

Wpłaty bez znaku ujemnego. XIRR oczekuje, że wpłaty (przepływ z Twojej kieszeni do portfela) są ujemne, a wartość końcowa (jak gdyby wycofanie) — dodatnia. Pomylenie znaków daje błąd #NUM lub bezsensowną liczbę.

Brak uwzględnienia FX przy zagranicznym maklerze. XIRR liczona w USD pokazuje jedną stopę, w PLN po kursach NBP — drugą. Dla polskiego inwestora rozliczającego PIT-38 znaczenie ma stopa w PLN.

Brak rozdziału na konta. XIRR liczona łącznie dla CTO + IKE + IKZE jest poprawna metodologicznie, ale myli decyzyjnie. Lepiej liczyć trzy oddzielne XIRR i jeden łączny.

Mieszanie reinwestowanych dywidend i nowych wpłat. Reinwestycja dywidendy w ETF accumulating (VWCE) nie jest "nową wpłatą" — to wewnętrzny przepływ funduszu. Nie wpisujesz jej w XIRR. ETF distributing (np. VWRD) — dywidenda wpływa na konto, jeśli reinwestujesz ręcznie, traktujesz to jako sprzedaż dywidendy + zakup nowy.

Stopa zwrotu vs benchmark

Sama liczba "9,4% rocznie" niewiele mówi bez kontekstu. Polski inwestor zwykle porównuje swój XIRR do trzech benchmarków:

• MSCI World / VWCE — jeśli portfel jest w 60–80% globalnymi akcjami. W okresie 2014–2024 średnioroczny zwrot ok. 9–11% w USD, w PLN po kursie różnie.
• WIG / Polski rynek akcji — jeśli portfel ma znaczącą ekspozycję na GPW.
• Inflacja CPI — minimum, jakie portfel musi pokonać, żeby realnie nie tracić. W 2024–2025 inflacja w PL średnio 4–6%.

Sharesight, Snowball i Freenance pokazują benchmark side-by-side. W arkuszu możesz dodać kolumnę z notowaniami VWCE i policzyć "różnicę alpha" — Twój zwrot minus benchmark. Większość inwestorów pasywnych jest 0,5–1 pp. poniżej benchmarka po kosztach (prowizje, FX, podatek od dywidend) — to normalne i akceptowalne.

Polskie aspekty — Belka, IKE/IKZE, PIT-38

Belka liczona od zysku, nie od stopy. TWR/MWR/CAGR mówią o stopie zwrotu. Belka 19% liczona jest od kwoty zrealizowanego zysku (przychód − koszt) w PLN. Dwie różne metryki, dwa różne wymiary.

Kursy NBP D-1. Dla transakcji w EUR/USD koszt i przychód przeliczasz po kursie średnim NBP z dnia poprzedzającego transakcję. Sama stopa zwrotu liczona w walucie obcej (np. VOO w USD) i ta sama stopa po przeliczeniu na PLN to dwie różne liczby — kurs PLN/USD się zmienia.

PIT-38 sumuje wszystkie CTO. W rocznym rozliczeniu sumujesz zysk/stratę z polskich i zagranicznych maklerów. Tracker, który eksportuje raport zgodny z PIT-38, oszczędza godziny.

IKE/IKZE — stopa zwrotu liczona normalnie, podatek 0. XIRR i TWR liczysz tak samo. Różnica: przy spełnieniu warunków wypłaty zwrot netto = zwrot brutto.

PPK. Składki pracodawcy + dopłaty państwa wypaczają XIRR — Twoja realna stopa zwrotu jest wyższa, niż wynikałoby tylko ze wzrostu jednostek. Aplikacje typu Freenance często pokazują XIRR z punktu widzenia uczestnika (uwzględniając tylko wpłaty pracownika) i alternatywnie z perspektywy "łącznych aktywów".

Mini-glosariusz dla polskiego inwestora

Stopa zwrotu nominalna. Procent wzrostu wartości bez korekty o inflację. "Zarobiłem 8% rocznie" — w sensie nominalnym.

Stopa zwrotu realna. Stopa nominalna minus inflacja. Przy CPI 5% i nominalnym 8% — realny zwrot 3%. To liczba, która naprawdę mówi o wzroście Twojej siły nabywczej.

Net of fees. Stopa po odliczeniu kosztów (prowizje, FX, TER funduszu, podatki). Dla polskiego inwestora ważne, bo Belka 19% i FX-y potrafią obciąć 1–1,5 pp. zwrotu rocznie.

Annualizacja. Sprowadzenie zwrotu z dowolnego okresu do skali rocznej. Dla 18-miesięcznego okresu i zwrotu 14%: roczny ekwiwalent = (1+14%)^(12/18) − 1 ≈ 9,2%.

Sharpe ratio. Stopa zwrotu ponad stopą wolną od ryzyka, podzielona przez zmienność. Zaawansowana miara — przydatna przy porównaniu portfeli o różnym ryzyku.

Decyzje, które zmieniają zwrot bardziej niż timing

Trzy decyzje strukturalne, które dla polskiego inwestora mają zwykle większy wpływ na długoterminowy XIRR niż próby wyczucia rynku.

1. Tarcza Belki w IKE/IKZE. Te same instrumenty w CTO i w IKE — różnica w finalnym kapitale po 25 latach przy 8% rocznie i 19% Belce realizowanej co roku to dziesiątki procent. W IKE zostaje pełen zwrot brutto.
2. Niskie koszty ETF. TER 0,07% (np. dla amerykańskich ETF z bazą US) vs TER 0,22% (typowe dla wielu UCITS) — różnica 0,15 pp. rocznie kumuluje się przez 30 lat do około 4–5% portfela.
3. DCA vs próby market-timingu. Badania (Morningstar, Vanguard) pokazują, że "behavior gap" — różnica między TWR funduszu a XIRR przeciętnego inwestora w tym funduszu — wynosi 1,5–3 pp. rocznie. Dyscyplina wpłat regularnych zamyka tę lukę.

Jak liczyliśmy

Założenia stóp wzrostu w worked example oparte są na historycznych notowaniach VWCE z okresu 2024-01 do 2026-01 (Bloomberg/JustETF, sprawdzone 2 maja 2026). Definicje TWR i MWR — CFA Institute Investment Foundations. XIRR — dokumentacja Microsoft Excel. Polskie regulacje — ustawa o PIT, komunikaty Ministerstwa Finansów. Treść ma charakter edukacyjny, nie jest rekomendacją inwestycyjną.

FAQ — najczęstsze pytania

Którą miarę pokazać znajomemu, który pyta "ile zarobiłeś"? XIRR — bo to realny zwrot Twoich pieniędzy. TWR jest dobry do porównań z benchmarkiem.

Czy XTB pokazuje TWR czy MWR? TWR. Plus skumulowany zwrot i porównanie z indeksem.

Co jeśli zrobiłem 50 wpłat DCA? W Excelu w jednej kolumnie 50 dat ujemnych przepływów + jedna data wartości końcowej dodatnia. XIRR działa do tysięcy wierszy.

Dlaczego mój TWR jest niższy niż TWR funduszu? Najczęstsza przyczyna: prowizje, FX i opóźnienia w księgowaniu wpłat. Na długim horyzoncie różnica zwykle 0,1–0,5 pp. rocznie.

Czy ujemne XIRR mogę "obejść"? Ujemny XIRR = realnie straciłeś. Można go skompensować w PIT-38 stratą z innych transakcji w CTO w tym samym roku, ale to mechanizm podatkowy, nie metodologiczny.

Czy muszę liczyć XIRR dla każdej spółki osobno? Nie. Dla całego portfela wystarczy. Dla pojedynczych instrumentów liczysz, jeśli optymalizujesz konkretną pozycję.

Czy aplikacje liczą XIRR poprawnie? Większość poważnych (Sharesight, Snowball, Freenance) — tak, z dokładnością do dnia. Sprawdzaj jednak na małym przykładzie, czy data księgowania zgadza się z Twoją interpretacją.

Źródła

• CFA Institute, Investment Foundations: cfainstitute.org
• Sharesight, TWR vs MWR: sharesight.com
• Bogleheads wiki, "Calculating personal returns": bogleheads.org
• Ministerstwo Finansów, PIT-38: gov.pl/web/finanse
• Komisja Nadzoru Finansowego: knf.gov.pl

Mini-przewodnik raportowania PIT-38 z wielu źródeł

Polski makler wystawia PIT-8C automatycznie do końca lutego — przepisujesz liczby do PIT-38 i koniec. Zagraniczny makler nie wystawia PIT-8C; rozliczenie robisz sam. Algorytm:

1. Eksportuj historię transakcji z każdego zagranicznego maklera (DEGIRO, IBKR, Trading 212).
2. Dla każdej zamkniętej transakcji wylicz w PLN:
   • przychód = cena sprzedaży × ilość × kurs NBP D-1 (sprzedaż),
   • koszt = cena zakupu × ilość × kurs NBP D-1 (zakup) + prowizje przeliczone do PLN,
   • zysk = przychód − koszt.
3. Zsumuj zyski i straty ze wszystkich zagranicznych maklerów.
4. Dodaj do PIT-8C od polskich maklerów — wpisujesz łączną sumę w odpowiednie pole PIT-38.
5. Dywidendy z zagranicy rozlicz oddzielnie (formularz PIT-38 + ewentualnie PIT/ZG dla podatku zapłaconego za granicą).

Aplikacje typu Sharesight, Snowball i Freenance generują raport zgodny z tą logiką, oszczędzając godziny ręcznych przeliczeń.

W skrócie

• TWR mierzy wynik instrumentów; MWR (XIRR) mierzy realny zwrot Twoich pieniędzy z uwzględnieniem timingu wpłat.
• CAGR działa tylko bez przepływów w międzyczasie; przy DCA używaj XIRR.
• Excel/Google Sheets: =XIRR(values, dates) z wpłatami ujemnymi i wartością końcową dodatnią.
• XTB pokazuje TWR, IBKR pokazuje TWR i IRR, Bossa i mBank — raport zysk/strata, stopę liczysz sam.
• Belka 19% liczona od zrealizowanego zysku w PLN po kursach NBP D-1; w IKE/IKZE 0% przy spełnieniu warunków.
• Aplikacje typu Sharesight, Snowball i Freenance liczą TWR i XIRR jednocześnie i eksportują raport do PIT-38.
• Treść edukacyjna, oparta na danych historycznych — w razie wątpliwości skonsultuj się z doradcą finansowym lub podatkowym.