Biała lista podatników VAT 2026: jak sprawdzić firmę i rachunek, próg 15 000 zł, ZAW-NR w 7 dni

Biała lista podatników VAT to wykaz Szefa KAS z art. 96b ustawy o VAT: status (czynny, zwolniony, wykreślony), NIP, REGON i rachunki firmowe. Jak sprawdzić kontrahenta w wyszukiwarce i przez API, co grozi za przelew powyżej 15 000 zł na rachunek spoza wykazu i jak uniknąć sankcji zawiadomieniem ZAW-NR w ciągu 7 dni.

7 min czytania

Zweryfikowane u źródeł pierwotnych · liczby sprawdzone w dokumentach regulatorów, emitentów lub SEC — nie przepisane z innych stron

Biała lista podatników VAT 2026

Szybka odpowiedź

Biała lista to oficjalny wykaz podatników VAT prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Sprawdzisz w nim za darmo, po NIP, REGON albo numerze rachunku:

  • czy firma jest podatnikiem VAT czynnym, zwolnionym, czy została wykreślona albo niezarejestrowana;
  • jakie rachunki firmowe zgłosiła do urzędu skarbowego.

Wyszukiwarka jest na podatki.gov.pl/wykaz-podatnikow-vat-wyszukiwarka. Dlaczego to ważne: jeśli przy transakcji z inną firmą powyżej 15 000 zł zapłacisz czynnemu podatnikowi VAT na rachunek spoza wykazu, nie zaliczysz tego wydatku do kosztów. Odpowiadasz też solidarnie za jego zaległy VAT. Chroni cię zawiadomienie ZAW-NR złożone w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu.

Na podstawie art. 96b ustawy o VAT, art. 22p ustawy o PIT, art. 117ba Ordynacji podatkowej i art. 19 Prawa przedsiębiorców (teksty jednolite z 2025 i 2026 r.), stan na 26 października 2026 r. Materiał informacyjny, nie porada podatkowa.

Co pokazuje biała lista

Wykaz zawiera dane z art. 96b ust. 3 ustawy o VAT. Dane możesz sprawdzić na wybrany dzień z ostatnich 5 lat.

Dane Co sprawdzasz
Nazwa lub imię i nazwisko, NIP, REGON, KRS czy fakturę wystawił ten podmiot, z którym masz umowę
Status VAT czynny, zwolniony, wykreślony albo niezarejestrowany
Daty i podstawa prawna kiedy firmę zarejestrowano, wykreślono albo przywrócono
Rachunki rozliczeniowe na które konta możesz bezpiecznie zapłacić
Członkowie zarządu, prokurenci, wspólnicy kto reprezentuje firmę
Adres siedziby lub miejsca działalności dla osób fizycznych tylko adres działalności

Rachunki trafiają do wykazu ze zgłoszeń w urzędzie skarbowym i są potwierdzane przez banki w systemie STIR.

Jak sprawdzić firmę na białej liście

  1. Wejdź na wyszukiwarkę wykazu podatników VAT.
  2. Wpisz NIP, REGON albo numer rachunku z faktury i wybierz dzień. Dla przelewu jest to dzień zlecenia przelewu.
  3. Sprawdź status VAT i to, czy rachunek z faktury jest na liście.
  4. Zapisz wynik. Każde zapytanie ma unikalny identyfikator, który w razie kontroli potwierdza, że sprawdziłeś wykaz.

Wiele firm naraz: Ministerstwo Finansów udostępnia bezpłatne API na wl-api.mf.gov.pl. Korzystają z niego programy księgowe i bankowość firmowa. Odpowiedź API zawiera status, rachunki i identyfikator zapytania.

Kiedy musisz płacić na rachunek z białej listy

Sankcje grożą tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy warunki:

  • płacisz innemu przedsiębiorcy za towar lub usługę potwierdzone fakturą;
  • jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł, bez względu na to, na ile płatności ją podzielisz (art. 19 Prawa przedsiębiorców);
  • sprzedawca jest podatnikiem VAT czynnym.

Transakcja na dokładnie 15 000 zł nie przekracza progu. Kwoty w walucie obcej przeliczasz po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem transakcji. Płacąc firmie zwolnionej z VAT nie musisz trzymać się rachunków z białej listy. Transakcja powyżej 15 000 zł nadal musi jednak przejść przez rachunek płatniczy.

Ile miesięcy przeżyłbyś bez pensji?

Sprawdź swój Runway — za darmo

Co grozi za przelew na rachunek spoza listy

Sankcja Podstawa Na czym polega
Brak kosztu w PIT art. 22p ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT nie zaliczasz wydatku do kosztów. Jeśli już go zaliczyłeś, zmniejszasz koszty albo zwiększasz przychody w miesiącu zlecenia przelewu
Brak kosztu w CIT art. 15d ustawy o CIT to samo dla spółek
Solidarna odpowiedzialność za VAT art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej odpowiadasz całym majątkiem za zaległy VAT sprzedawcy w części przypadającej na tę transakcję

Przykład: kupujesz usługę za 24 600 zł brutto i płacisz na rachunek, którego na dzień zlecenia przelewu nie było w wykazie. Bez zawiadomienia ZAW-NR nie zaliczysz tych 24 600 zł do kosztów. Jeśli sprzedawca nie zapłaci VAT z tej faktury, urząd może się zwrócić o 4600 zł do ciebie.

ZAW-NR: jak uniknąć sankcji

Jeśli musisz zapłacić na rachunek spoza wykazu, złóż do swojego naczelnika urzędu skarbowego zawiadomienie ZAW-NR w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu. Wtedy sankcje z art. 22p ustawy o PIT i art. 117ba Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania.

  • Zawiadomienie składasz przy pierwszej zapłacie na dany rachunek.
  • Składasz je do urzędu skarbowego właściwego dla siebie, czyli płacącego, a nie dla sprzedawcy.
  • Ustawy wyłączają też niektóre rachunki banków i SKOK-ów, na przykład używane do faktoringu.

Mechanizm podzielonej płatności jest obowiązkowy dla towarów i usług z załącznika nr 15, gdy faktura przekracza 15 000 zł brutto. Zapłata z pominięciem MPP mimo adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze też odbiera prawo do kosztu (art. 22p ust. 1 pkt 3). Szczegóły są w przewodniku po MPP.

FAQ

Jak sprawdzić, czy firma jest czynnym podatnikiem VAT?

Wpisz jej NIP w wyszukiwarce wykazu podatników VAT na podatki.gov.pl. Wynik pokazuje status („Czynny”, „Zwolniony”, wykreślenie albo brak rejestracji), daty rejestracji i rachunki firmowe. Sprawdzenie jest bezpłatne i nie wymaga logowania.

Czy próg 15 000 zł to kwota netto czy brutto?

Przepis mówi o wartości transakcji powyżej 15 000 zł, bez względu na liczbę płatności. Ministerstwo Finansów w objaśnieniach do białej listy przyjmuje kwotę brutto, czyli z VAT.

Ile mam czasu na ZAW-NR?

7 dni od dnia zlecenia przelewu na rachunek spoza wykazu. Zawiadomienie składasz do naczelnika swojego urzędu skarbowego przy pierwszej zapłacie na ten rachunek.

Czy muszę sprawdzać białą listę przy każdym przelewie?

Sankcje zależą od stanu wykazu na dzień zlecenia przelewu, więc przy transakcjach powyżej 15 000 zł najbezpieczniej sprawdzać rachunek przed każdą płatnością. Wykaz pozwala też sprawdzić stan na wcześniejszy dzień, do 5 lat wstecz.

Czy biała lista dotyczy osób prywatnych?

Nie. Obowiązek dotyczy płatności między przedsiębiorcami. Osoba prywatna nie traci kosztów, bo ich nie rozlicza. Może jednak sprawdzić w wykazie, czy firma, której płaci, istnieje i ma podany rachunek.

Co oznacza status „zwolniony” na białej liście?

Firma jest zarejestrowana jako podatnik VAT zwolniony, na przykład z powodu sprzedaży poniżej 240 000 zł rocznie (art. 113 ustawy o VAT). Jej faktury są bez VAT, a sankcje z białej listy przy płatnościach do niej nie mają zastosowania.

Kontroluj wydatki firmy

Freenance importuje wyciągi bankowe w CSV (mBank, ING, PKO BP, Revolut i inne), więc widzisz wszystkie przelewy w jednym miejscu, razem z Financial Freedom Runway: na ile miesięcy wystarczą oszczędności. Freenance nie sprawdza białej listy i nie prowadzi księgowości.

Źródła

  • Ustawa o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263): art. 96b (wykaz podatników), art. 108a ust. 1a (MPP), art. 113 (zwolnienie podmiotowe)
  • Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592): art. 22p
  • Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 622): art. 117ba
  • Ustawa Prawo przedsiębiorców (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1480): art. 19
  • Ministerstwo Finansów: wyszukiwarka wykazu podatników VAT na podatki.gov.pl i API wykazu (wl-api.mf.gov.pl)
14 dni za darmo

Jak długo wytrzymaszbez pensji?

Freenance spina Twoje konta, inwestycje i krypto w jednym miejscu i pokazuje Financial Freedom Runway — ile miesięcy pokryjesz wydatki bez dochodu. Po rejestracji dostajesz dane demo, więc możesz wszystko sprawdzić zanim cokolwiek zaimportujesz.

Zacznij za darmo — bez karty
14 dni za darmo
Bez karty kredytowej
Klucze giełd szyfrowane AES-GCM