Kalkulator B2B brutto-netto 2026 — pełna formuła, przykłady dla programistów, JDG

Dostałeś propozycję kontraktu B2B: „25 000 zł netto miesięcznie" i pierwsze, co przychodzi do głowy, to pytanie: ile z tego naprawdę zostanie na koncie? Niestety kalkulatorów online jest sporo, ale większość z nich upraszcza jedną z trzech kluczowych zmiennych: składkę zdrowotną (inna przy każdej formie opodatkowania), ZUS (preferencyjny vs duży) i koszty firmy. Jeśli trafisz na błędny kalkulator, łatwo pomylić się o 3–5 tys. zł miesięcznie.

Ten artykuł rozkłada pełną formułę B2B na czynniki pierwsze i pokazuje trzy wyliczenia krok po kroku dla programisty zarabiającego 25 000 zł miesięcznie — w trzech formach opodatkowania: skali, liniowym i ryczałcie. Zaraz zobaczysz, że różnica między najgorszą a najlepszą opcją to ponad 70 tys. zł rocznie.

Disclaimer: Tekst ma charakter informacyjno-edukacyjny. Stawki, progi i interpretacje zmieniają się — przed podjęciem decyzji skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym. To nie jest porada podatkowa ani prawna.

Spis treści krótko

• Z czego składa się „koszt B2B" i dlaczego brutto ≠ przychód
• ZUS społeczny i preferencyjny — rzeczywiste kwoty 2026
• Składka zdrowotna — jak różni się przy skali, liniowym i ryczałcie
• PIT — tabelki dla każdej formy opodatkowania
• Koszty firmy — co realnie można odliczyć
• VAT — zwolnienie do 200 tys. zł
• Pełne wyliczenie dla 25 000 zł/m (3 warianty)
• Tabela porównawcza 10k/15k/20k/25k/30k
• Hybrydy: UoP + B2B
• FAQ

Czym naprawdę jest „B2B brutto"?

Kiedy klient mówi „płacę 25k na B2B", najczęściej ma na myśli kwotę netto na fakturze — czyli tę, którą wpisujesz w polu „wartość usługi" przed doliczeniem VAT. Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT, wystawiasz fakturę na 30 750 zł brutto (25 000 + 23% VAT). Z tych 30 750 zł:

• 5 750 zł (VAT) — zaraz wpłacasz do US (pomniejszone o VAT z kosztów)
• 25 000 zł — to Twój przychód firmy

Dalej: przychód to jeszcze nie „co zostanie". Od 25 000 zł miesięcznie musisz odjąć:

1. ZUS społeczny (część stała)
2. Składka zdrowotna (liczona od dochodu lub przychodu — zależy od formy)
3. Podatek dochodowy (PIT)
4. Realne wydatki firmowe (biuro, sprzęt, szkolenia)

Dopiero to, co zostanie po wszystkich tych pozycjach, to Twoje „na rękę".

ZUS przedsiębiorcy 2026 — składki społeczne

Podstawa wymiaru składek społecznych w 2026 r. to 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Dla uproszczenia przyjmijmy, że podstawa wynosi ok. 4 800 zł (kwota może się nieznacznie różnić w rozporządzeniu — sprawdź aktualne dane na stronie ZUS).

Składki od podstawy ok. 4 800 zł (duży ZUS)

Rocznie pełen ZUS społeczny to ok. 19–20 tys. zł. Duża zmiana od kilku lat: składka zdrowotna nie jest już stała — o niej niżej.

ZUS preferencyjny i Ulga na start

Początkujący przedsiębiorcy korzystają z trzech etapów:

1. Ulga na start — przez 6 miesięcy zwolnienie ze składek społecznych (płacisz tylko zdrowotną).
2. ZUS preferencyjny — przez kolejne 24 miesiące składki od obniżonej podstawy (~30% min. wynagrodzenia = ok. 1 400–1 500 zł podstawy). Miesięczne składki społeczne: ok. 350–420 zł/m.
3. Mały ZUS Plus — opcja dla firm z przychodem < 120 tys. zł rocznie, uzależniony od dochodu. Stosowany po wyczerpaniu preferencyjnego.
4. Duży ZUS — docelowo, po ~2,5–3 latach prowadzenia działalności.

W naszych przykładach dla programisty „z doświadczeniem" zakładamy duży ZUS.

Składka zdrowotna 2026 — trzy światy

To tu najczęściej pomyłki w kalkulatorach. Składka zdrowotna w 2026 zależy od formy opodatkowania.

Skala podatkowa (12%/32%)

• Stawka: 9% od dochodu (przychód − koszty − składki społeczne)
• Minimum: 9% od minimalnego wynagrodzenia (ok. 400–430 zł/m)
• Nie jest odliczalna od podatku

Podatek liniowy (19%)

• Stawka: 4,9% od dochodu
• Minimum: jak przy skali (~400 zł/m)
• Częściowo odliczalna od dochodu (limit roczny, ok. 12 900 zł w 2026 — sprawdź aktualną wartość)

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

• Stawka: kwota ryczałtowa zależna od przychodu rocznego (nie % — tabela):

Dokładne kwoty bazują na przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw (publikowane kwartalnie przez GUS) — sprawdź aktualne dane.

Wniosek: przy wysokim przychodzie (300k+) ryczałt ma fix kwotę zdrowotną, podczas gdy skala/liniowy skalują się z dochodem. Dla wysokich zarobków to przewaga ryczałtu.

PIT — tabelki dla każdej formy

Skala podatkowa 2026

Daninę solidarnościową 4% płacisz od dochodu powyżej 1 mln zł.

Liniowy 19%

• Stawka: 19% od dochodu (bez kwoty wolnej)
• Kwota wolna: brak
• Kiedy opłacalny: dochód roczny powyżej ok. 110–130 tys. zł (punkt przełamania ze skalą)

Ryczałt od przychodów

W ryczałcie nie odliczasz kosztów. Płacisz % od pełnego przychodu. Dla programisty kluczowe jest, jak urząd skarbowy zakwalifikuje Twój PKWiU — stąd powszechne wnioski o interpretację indywidualną przed wyborem ryczałtu.

Koszty firmy — co można odliczyć (skala/liniowy)

Dla skali i liniowego koszty pomniejszają dochód. Najczęstsze pozycje dla programisty/freelancera:

Zasada podstawowa: koszt musi mieć związek z działalnością. Sprzęt fitness „na wellness" w domu — to co najwyżej 50% odliczenia i często budzi wątpliwości US. Jeśli korzystasz z ryczałtu — ta tabela ma dla Ciebie wartość zerową, bo kosztów nie odliczasz.

VAT — zwolnienie do 200 tys. zł

Przez pierwsze 200 tys. zł przychodu w roku (proporcjonalnie, jeśli zakładasz firmę w trakcie roku) nie musisz być czynnym podatnikiem VAT. Jeśli Twój klient to inna firma, zwykle opłaca się zarejestrować do VAT od razu — klient odliczy sobie VAT z Twoich faktur, a Ty odliczasz VAT z kosztów (sprzęt, leasing, oprogramowanie). Dla osób fizycznych jako klientów zwolnienie z VAT potrafi być wygodne.

UWAGA: jeśli świadczysz usługi doradcze lub wykonujesz usługi wymienione w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT — musisz być VAT-owcem od pierwszej złotówki. Dla czystego programowania i tworzenia oprogramowania najczęściej zwolnienie do 200k działa, ale sprawdź ze swoją księgową — to kluczowy punkt, w którym łatwo się pomylić.

Pełne wyliczenie: programista, 25 000 zł/m netto na fakturze

Kontrakt: 25 000 zł/m × 12 = 300 000 zł rocznie (przychód firmy).

Koszty firmy: 28 800 zł/rok (tabela wyżej).

Dochód (dla skali/liniowego): 300 000 − 28 800 = 271 200 zł/rok.

ZUS społeczny (duży): ~20 000 zł/rok.

Wariant A — skala podatkowa 12%/32%

Dochód do opodatkowania = 271 200 − 20 000 (ZUS) = 251 200 zł
PIT:
   12% × (120 000 − 30 000) = 12% × 90 000 = 10 800 zł
   32% × (251 200 − 120 000) = 32% × 131 200 = 41 984 zł
   Razem PIT = ~52 784 zł
Zdrowotna 9% × 251 200 ≈ 22 608 zł
ZUS społeczny = 20 000 zł

Na rękę rocznie: 271 200 − 52 784 − 22 608 − 20 000 = 175 808 zł ≈ 14 650 zł/m

Wariant B — podatek liniowy 19%

Dochód = 271 200 zł
PIT = 19% × 251 200 = 47 728 zł (po odjęciu składek społ.)
Zdrowotna 4,9% × 251 200 ≈ 12 309 zł
   (częściowe odliczenie od dochodu do limitu rocznego — pomijam dla prostoty)
ZUS społeczny = 20 000 zł

Na rękę rocznie: 271 200 − 47 728 − 12 309 − 20 000 = 191 163 zł ≈ 15 930 zł/m

Wariant C — ryczałt 8,5% (dla usług IT kwalifikujących się)

Przychód = 300 000 zł (NIE odliczasz kosztów!)
Ryczałt PIT = 8,5% × 300 000 = 25 500 zł
Zdrowotna (przychód 60–300k) ≈ 9 720 zł/rok (~810 zł/m × 12)
ZUS społeczny = 20 000 zł
Koszty rzeczywiście poniesione (28 800 zł) zapłacisz z własnej kieszeni — nie odliczysz

Na rękę rocznie: 300 000 − 25 500 − 9 720 − 20 000 − 28 800 = 215 980 zł ≈ 18 000 zł/m

Wariant C' — ryczałt 12% (IT: oprogramowanie)

Jeśli PKWiU wskazuje na oprogramowanie, stawka ryczałtu to 12%:

Ryczałt PIT = 12% × 300 000 = 36 000 zł
Zdrowotna ≈ 9 720 zł
ZUS społeczny = 20 000 zł
Koszty (z własnej kieszeni) = 28 800 zł

Na rękę: 300 000 − 36 000 − 9 720 − 20 000 − 28 800 = 205 480 zł ≈ 17 120 zł/m

Porównanie

Wniosek: na 25k/m przy niskich kosztach ryczałt wygrywa o 30–40 tys. zł rocznie. Ale zmieniają to koszty: gdybyś miał 80 tys. zł kosztów rocznie (biuro własne, drogi sprzęt, leasing), liniowy byłby konkurencyjny.

Pułapka ryczałtu: brak odliczeń

Ryczałt brzmi genialnie — aż trafisz na rok, w którym musisz kupić sprzęt za 30 tys. zł i mieć wysokie wydatki na biuro. Oto przykład:

Przy 80 tys. kosztów ryczałt nadal wygrywa — ale przewaga topnieje. Na granicy 110–130 tys. zł kosztów ryczałt staje się niekorzystny.

Porównanie: stawki 10k/15k/20k/25k/30k/m

Zakładamy niskie koszty (~10% przychodu) i „duży" ZUS = 20 000 zł/rok.

Punkt przełamania:

• Do ~10–12 tys./m — skala bywa najlepsza (kwota wolna, niski próg 12%).
• 12–18 tys./m — liniowy zaczyna wygrywać z ryczałtem przy wysokich kosztach.
• 18 tys.+/m z niskimi kosztami — ryczałt zwykle bezkonkurencyjny.

Uwaga: są to przybliżenia — realne różnice zależą od dokładnej podstawy ZUS, Twojego PKWiU i wieku działalności.

Hybryda: UoP 1/4 etatu + B2B 3/4

Jeśli obawiasz się dużego ZUS (~20k/rok), jest sprytny ruch: pracuj na ¼ etatu na UoP (np. w tej samej firmie, co kontrakt B2B u innego klienta) i z pozostałego czasu prowadź B2B. Wtedy:

• ZUS płacony z UoP (proporcjonalnie do wynagrodzenia z etatu).
• Z B2B nie płacisz ZUS społecznego (zbieg tytułów — rozstrzyga niższa podstawa).
• Zdrowotną płacisz osobno (z UoP i z B2B).

Przykład: UoP ¼ etatu z wynagrodzeniem 3 000 zł brutto:

ZUS z UoP: ~620 zł/m (pracodawca pokrywa część)
B2B: 20k/m — tylko PIT + zdrowotna 4,9% (liniowy)
Oszczędność ZUS społeczny: ~20k/rok

UWAGA: hybryda wymaga, żeby UoP i B2B były u różnych podmiotów albo żeby w ramach jednej firmy nie wykonywać identycznego zakresu obowiązków — inaczej US może zakwestionować konstrukcję jako „ukryty etat" (art. 22 ustawy o PIT). Mocno wskazana konsultacja z prawnikiem/księgową.

Koszty „ukryte" B2B — o czym kalkulatory nie mówią

• Księgowa — 300–600 zł/m (dla ryczałtu mniej, dla pełnych ksiąg więcej).
• Konto firmowe — 0–50 zł/m (ING, mBank, Santander, Millennium oferują bezpłatne dla JDG z warunkami).
• Terminal płatniczy — jeśli przyjmujesz płatności kartą: ~50–100 zł/m.
• Ubezpieczenia — OC zawodowe (dla programistów często wymagane przez klienta, 800–1 500 zł/rok), majątku firmowego.
• Brak płatnego L4 — jeśli jesteś na chorobowym dobrowolnym, pierwsze 33 dni w roku płatne z ZUS (80%). Bez chorobowego: tracisz dochody w czasie choroby.
• Brak urlopu — 26 dni wolnego bez wystawionej faktury = brak przychodu.

Dobra praktyka: rezerwuj 4–6 tys. zł miesięcznie na „wakacje + nieprzewidziane choroby" — to daje komfort na realny urlop i 2 tygodnie choroby rocznie bez stresu.

Kiedy warto przeliczyć ponownie?

• Po 6 miesiącach — kończy się Ulga na start, zaczyna preferencyjny ZUS.
• Po 24 miesiącach od ulgi — kończy się preferencyjny ZUS, zaczyna duży.
• Gdy zmieniasz PKD — może zmienić się stawka ryczałtu.
• Przed końcem stycznia (20. stycznia) — to ostatni termin, by zmienić formę opodatkowania na nowy rok.
• Gdy przychód rośnie powyżej 200 tys. zł — musisz zarejestrować się do VAT.
• Gdy wchodzisz w II próg PIT (120 tys. dochodu) — sprawdź, czy skala nadal ma sens.

Budżet firmowy w praktyce

Niezależnie od formy opodatkowania, najważniejsze jest oddzielenie konta firmowego od prywatnego. Kanoniczny split procentowy pierwszego dnia miesiąca, gdy przychodzi faktura od klienta:

Dzięki temu nigdy nie jesteś w sytuacji „nie mam na ZUS w tym miesiącu" — bo pieniądze są fizycznie rozdzielone. W Freenance możesz taki split ustawić jako regułę automatyczną w panelu cashflow i zobaczyć, ile z każdej faktury realnie pomaga budować majątek osobisty.

Najczęstsze błędy

1. Mylenie „25k netto" z „25k brutto" — na fakturze piszesz netto (np. 25k), ale z tego do kalkulacji brutto musisz doliczyć VAT.
2. Zakładanie, że składka zdrowotna jest stała — jest stała tylko w ryczałcie.
3. Nieuwzględnianie Małego ZUS Plus — po preferencyjnym, a przed dużym, możesz mieć niższe składki, jeśli przychód < 120 tys. zł.
4. Ignorowanie VAT przy kalkulacji „na rękę" — VAT to pieniądz klienta, ale dopóki go nie odprowadzisz, siedzi na Twoim koncie i kusi. Trzymaj go osobno.
5. Wybór ryczałtu bez interpretacji indywidualnej — jeśli US inaczej zakwalifikuje Twoją działalność, różnica w podatku bywa dwucyfrowa w %.
6. Zapominanie o daninie solidarnościowej — 4% od dochodu powyżej 1 mln zł.

FAQ

1. Czy kalkulatory online są dokładne?

Są przybliżone. Najczęstsze źródła błędu: nieaktualna podstawa ZUS, pominięcie minimum zdrowotnej, założenie dużego ZUS zamiast preferencyjnego, pomylenie ryczałtu z liniowym. Traktuj je jako punkt startu, ale przed wyborem formy opodatkowania poproś księgową o wyliczenie na Twoich realnych danych.

2. Czy na ryczałcie zawsze się opłaca?

Nie. Ryczałt wygrywa, gdy masz niskie koszty (10–15% przychodu) i wysokie marże (czysty software, konsulting). Przy kosztach rzędu 30%+ przychodu liniowy lub skala bywają korzystniejsze. Plus: ryczałt nie pozwala na większość ulg podatkowych (np. ulga na dzieci w pełnym wymiarze).

3. Do kiedy mogę zmienić formę opodatkowania?

Do 20. lutego (wg. aktualnych zasad na 2026 — weryfikuj) roku, w którym chcesz obowiązywała nowa forma. Zmiany dokonujesz przez CEIDG lub deklarację do US. W trakcie roku zmiana jest zwykle niemożliwa (wyjątek: rozpoczęcie działalności — wybierasz wtedy formę na cały rok).

4. Co to jest Mały ZUS Plus i kiedy mogę skorzystać?

Program dla firm z przychodem < 120 tys. zł rocznie w poprzednim roku. Składki społeczne liczone od faktycznego dochodu (podstawa proporcjonalna). Można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu 60 kolejnych. Zgłoszenie do ZUS do końca stycznia.

5. Czy muszę być na VAT od pierwszej faktury?

Nie zawsze. Zwolnienie podmiotowe do 200 tys. zł przychodu/rok (proporcjonalnie, jeśli zaczynasz w trakcie roku). Ale: niektóre usługi (doradztwo, jubilerskie, akcyzowe) wymagają VAT od pierwszej złotówki (art. 113 ust. 13 ustawy o VAT). Sprawdź swój PKWiU.

6. Jak zabezpieczyć się przed „ukrytym etatem" (test pracy najemnej)?

Najważniejsze: dywersyfikuj klientów (nie pracuj wyłącznie dla jednego zleceniodawcy, jeśli wcześniej byłeś tam na etacie w identycznej roli). Miej własny sprzęt, własne miejsce pracy, faktycznie samodzielnie organizuj pracę. Ryzyko przekwalifikowania B2B na UoP przez US/ZUS istnieje, szczególnie jeśli wcześniej pracowałeś na etacie u tego klienta.

7. Czy warto mieć chorobowe dobrowolne?

Dla większości przedsiębiorców tak, zwłaszcza jeśli nie masz dużej poduszki finansowej. 118 zł/m to stosunkowo mała cena za 80% „pensji" podczas choroby. Pamiętaj tylko o wymogu ciągłości składek (brak opóźnień) — jedna zaległość i tracisz prawo do świadczeń.

---

Artykuł ma charakter edukacyjny. Stawki, progi i interpretacje podatkowe zmieniają się. Przed podjęciem decyzji o formie opodatkowania skonsultuj się z księgową lub doradcą podatkowym. Powyższe przykłady są uproszczeniami i nie stanowią porady podatkowej.