Kontrakty terminowe futures — co to jest
Czym są kontrakty terminowe futures? Jak działają, do czego służą i jakie niosą ryzyko — przystępne wyjaśnienie.
Czym jest kontrakt futures?
Kontrakt futures to umowa między dwoma stronami na kupno lub sprzedaż określonego aktywa w przyszłości po z góry ustalonej cenie. Jest standaryzowany i notowany na giełdzie.
W odróżnieniu od opcji — futures obliguje obie strony do realizacji transakcji.
Jak działają futures?
Mechanizm
- Kupujący (long) zobowiązuje się kupić aktywo w określonym terminie
- Sprzedający (short) zobowiązuje się sprzedać
- Cena jest ustalona w momencie zawarcia kontraktu
- W praktyce większość kontraktów jest zamykana przed terminem (rozliczenie gotówkowe)
Depozyt zabezpieczający (margin)
Nie musisz wpłacać pełnej wartości kontraktu. Wystarczy depozyt — zazwyczaj 5–15% wartości. To tworzy dźwignię finansową.
Przykład: Kontrakt na WIG20 o wartości 50 000 zł wymaga depozytu ~5000 zł. Dźwignia 1:10.
Na co są kontrakty futures?
Popularne instrumenty bazowe
- Indeksy giełdowe — WIG20, S&P 500, DAX
- Waluty — EUR/USD, USD/PLN
- Surowce — ropa, złoto, pszenica
- Obligacje — np. US Treasury futures
- Kryptowaluty — BTC, ETH (na CME)
Kto używa futures?
- Hedgerzy — firmy zabezpieczające się przed zmianą cen (np. linie lotnicze zabezpieczają cenę paliwa)
- Spekulanci — zarabiają na zmianach cen, akceptując ryzyko
- Arbitrażyści — wykorzystują różnice cenowe między rynkami
Ryzyko
- Dźwignia — straty mogą przekroczyć wpłacony depozyt
- Margin call — jeśli depozyt spadnie poniżej minimum, broker wymaga dopłaty
- Płynność — niektóre kontrakty mają niską płynność
- Rolowanie — konieczność zamknięcia wygasającego kontraktu i otwarcia nowego (koszty contango)
Futures vs opcje
| Cecha | Futures | Opcje |
|---|---|---|
| Obowiązek realizacji | Tak (obie strony) | Tylko sprzedający |
| Depozyt | Wymagany | Kupujący płaci premię |
| Ryzyko straty | Nieograniczone | Kupujący: max premia |
| Dźwignia | Wysoka | Wysoka |
Futures na GPW
Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie dostępne są kontrakty na:
- Indeks WIG20
- Wybrane akcje (KGHM, PKO BP, PKN Orlen)
- Waluty (USD/PLN, EUR/PLN)
Jak Freenance może pomóc
Freenance pozwala uwzględnić pozycje w kontraktach futures w całkowitym obrazie portfela, śledząc ekspozycję i wpływ dźwigni na Twoje finanse.
Want full control over your finances?
Try Freenance for free